Kitap, dergi ve gazetede elektronik fiyat gösterimi serbest

11 Ekim 2025'te yayımlanan değişiklikle Fiyat Etiketi Yönetmeliği'nin 6. maddesine tek cümlelik bir ekleme yapıldı:

"Kitap, dergi ve gazete gibi malların satış fiyatı bilgisi için elektronik cihazlar da kullanılabilir."

Cümle kısa ama bu üç ürün grubuyla çalışan işletmeler için pratik bir karşılığı var. Yazının amacı, hükmün gerçekte ne dediğini ve ne demediğini ayırmak.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir.

Neden böyle bir değişiklik yapıldı?

Kitap, dergi ve gazete diğer perakende ürünlerinden bir noktada ayrılıyor: iade ve değişim hacmi yüksek. Dağıtım kanalında ürün raftan depoya, depodan yayıncıya geri dönüyor ve her aşamada üzerindeki fiyat etiketi zarar görüyor. Kapak üzerine yapıştırılan etiketin sökülmesi ürünü hasarlı hâle getirebiliyor.

Uygulamada bu, hem işletme için maliyet hem tüketici için bilgi kaybı üretiyordu. Değişiklik bu somut soruna karşılık geliyor.

Hüküm neyi serbest bırakıyor?

Kritik ayrım burada. Hükmün devamındaki koşullar, kastedilen şeyin ne olduğunu ele veriyor: cihazların çalışır hâlde, kolaylıkla ulaşılabilir bir noktada ve yeterli sayıda bulundurulması gerekiyor.

"Yeterli sayıda" ifadesi belirleyici. Ürün başına bir cihaz düşünülseydi böyle bir koşul anlamsız olurdu — her üründe zaten bir tane olurdu. Yani hüküm, mağaza içine yerleştirilen fiyat sorgulama cihazlarını kastediyor: müşterinin ürünü okutup fiyatını gördüğü terminaller.

Serbest bırakılan şey şu: bu üç ürün grubunda, her ürünün üzerine ayrı ayrı fiyat etiketi yapıştırma zorunluluğu yerine mağaza içinde erişilebilir elektronik cihazlarla fiyat bilgisi verilebiliyor.

Bu, elektronik raf etiketi anlamına geliyor mu?

Doğrudan değil — ve bunu net söylemek gerekiyor, çünkü hükmün ESL için bir genel onay gibi sunulduğu yerler olacaktır.

Raf etiketi ile fiyat sorgulama cihazı farklı işler yapıyor. Yönetmeliğin bu maddesi ikincisini adlandırıyor. Buna karşılık iki dolaylı sonuç gerçek:

Birincisi, elektronik gösterime yönelik genel çekince zayıflıyor. Düzenleyici, fiyat bilgisinin kağıt dışında bir yüzeyde verilmesini bir kategori için açıkça kabul etmiş oluyor. Bu, "etiketin dijital olması mevzuata uygun mu" sorusuna verilen yanıtı güçlendiriyor. Genel çerçeve için Fiyat Etiketi Yönetmeliği'ne göre elektronik raf etiketi yazısına bakabilirsiniz.

İkincisi, kitapçıda raf etiketi kararı değişiyor. Kitapta ürün sayısı çok, ciro hızı düşük ve fiyat kapakta basılı geliyor. Bu, her ürüne elektronik etiket takmayı ekonomik olarak zorlaştıran bir birleşim. Yönetmelik fiyat sorgulama cihazını serbest bırakınca, kitapçı için makul kurgu genellikle ikisinin karması oluyor: raf ve kategori düzeyinde elektronik etiket, ürün düzeyinde sorgulama cihazı.

Kitapçıda pratik kurgu

Ürün bazlı etiketin gerçekten gerektiği yerler dar bir küme: vitrin, çok satanlar masası, kampanya sehpası ve fiyatı kapaktan farklı olan ürünler. Kalan katalogda raf kenarı gösterimi ve sorgulama cihazı birlikte yeterli oluyor.

Bu kurgunun avantajı maliyet değil yalnızca; raf düzeni sürekli değişen bir mağazada etiket taşıma yükünü de düşürüyor. Sektörün ihtiyaç tablosu ve uygun boyutlar için kitapçı ve kırtasiyede etiket seçimi yazısına bakın.

Sorgulama cihazından ne bekleniyor?

Yönetmelik cihazın teknik özelliğini tarif etmiyor; üç koşul koyuyor ve üçü de denetlenebilir nitelikte.

Çalışır hâlde olmalı. Arızalı ya da bağlantısı kopmuş bir cihaz koşulu karşılamıyor. Bu, cihazın izlenmesini gerektiriyor: bağlantısı kesildiğinde bunu fark eden bir yapı olmalı.

Kolaylıkla ulaşılabilir olmalı. Deponun yanına ya da mağazanın uzak köşesine konmuş bir terminal bu koşulu karşılamıyor. Konum, müşterinin ürünle karşılaştığı yere yakın olmalı.

Yeterli sayıda olmalı. Sayı için bir eşik verilmemiş; ölçü mağaza büyüklüğü ve yoğunluk. Pratik yaklaşım, müşterinin cihaza ulaşmak için katedeceği mesafeyi ve yoğun saatlerde oluşan kuyruğu ölçmek.

Bunlara mevzuatta yazmayan ama uygulamada belirleyici olan bir dördüncüsü ekleniyor: cihaz ile raf aynı fiyatı göstermeli. İkisi farklı kaynaktan besleniyorsa er ya da geç ayrışıyorlar ve ortaya çıkan fark, kağıt etiketten daha kötü bir sonuç üretiyor — çünkü müşteri artık iki resmî gösterim arasında bir çelişki görüyor.

Değişmeyen kısım

Hüküm bir kolaylık getiriyor ama zorunlu bilgileri ortadan kaldırmıyor. Fiyat bilgisi hangi yüzeyde verilirse verilsin, yönetmeliğin aradığı içerik aynı kalıyor ve Türkçe olma zorunluluğu sürüyor — ayrıntısı etikette Türkçe zorunluluğu yazısında.

İndirim uygulanıyorsa önceki fiyat kuralı da aynen geçerli: mal satışlarında indirimden önceki on gün içindeki en düşük fiyat esas alınıyor. İndirimli satışta etiket kuralları bu hesabı ve istisnalarını anlatıyor.

Kendi kapsamınızda hangi alanların zorunlu olduğunu mevzuat uyum denetçisinden çıkarabilir, alanların seçtiğiniz ekran boyutuna sığıp sığmadığını şablon simülatöründe görebilirsiniz.

Uygun kurguyu birlikte belirlemek için ihtiyaç analiziyle başlayıp teklif isteyebilirsiniz.

Bu değişikliğin künyesi ve sitede neleri güncellediğimiz mevzuat radarında kayıtlı.