İndirimli satışta etiket kuralları: "önceki fiyat" nasıl belirlenir?

İndirim, perakendenin en sık kullandığı araç ve fiyat etiketi mevzuatının en çok denetlenen başlığı. Elektronik raf etiketine geçen işletmelerde bu iki gerçek, çoğu zaman kurulumdan sonra karşılaşılan bir sürprize dönüşüyor.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir.

Genel kural: on günün en düşüğü

İndirimli satışta etikette hem indirimli fiyat hem de önceki fiyat gösterilir. "Önceki fiyat" keyfî bir referans değildir: mal satışlarında indirimin uygulandığı tarihten önceki on gün içinde uygulanan en düşük fiyat esas alınır.

Bu tanım, yaygın bir uygulamayı geçersiz kılar: ürünü indirimden birkaç gün önce yükseltip sonra "indirimli" göstermek. On günlük en düşük fiyat kuralı tam olarak bunu engellemek için vardır.

Süre daha önce otuz gündü; 11 Ekim 2025'te yayımlanan değişiklikle on güne indirildi. Sisteminizin fiyat geçmişi penceresi hâlâ eski süreye göre ayarlanmışsa sorun çıkarmaz — ama on günden kısa tutuluyorsa kural karşılanamaz.

İstisna: çabuk bozulan mallar ve hizmetler

Bu, kuralın en çok atlanan tarafı ve manav reyonu olan her marketi ilgilendiriyor. Yönetmelik meyve sebze gibi çabuk bozulabilen mallar ile hizmetler için farklı bir ölçü kullanıyor:

"Meyve ve sebze gibi çabuk bozulabilen mallar ile hizmetlere ilişkin etiket, tarife ve fiyat listelerinde indirim miktarı veya oranı hesaplanırken indirimli fiyattan bir önceki fiyat esas alınır."

Yani bu ürünlerde on günlük en düşük fiyat aranmıyor; ölçü, indirimden hemen önce uygulanan fiyat. Sebebi pratik: fiyatı gün içinde bile değişebilen, birkaç günde tükenen bir üründe on günlük pencere anlamlı bir referans üretmiyor.

Elektronik etiket açısından sonucu şu: sistem tek bir kural uygulayamıyor. Kategoriye göre iki farklı hesap gerekiyor ve bu ayrımın ürün kategorisinden türetilebilmesi lazım. Teklif aşamasında sorulacak soru net: önceki fiyat hesabı kategori bazında ayrışabiliyor mu, yoksa tüm katalogda tek kural mı çalışıyor?

Hizmetlerin de aynı kapsamda olması ayrıca önemli: tarife ve fiyat listesiyle çalışan restoran, kafe, kuaför gibi işletmelerde indirim gösterimi bu ölçüye tabi.

İspat külfeti sizde — ve kayıt sistemde

Yönetmelik bu konuda tereddüde yer bırakmıyor: önceki fiyata ilişkin ispat külfeti satıcı veya sağlayıcıya ait. Yani bir denetimde "bu fiyat gerçekten on gün boyunca uygulanıyordu" iddiasını belgelemek işletmenin sorumluluğu.

Kağıt düzeninde bu belge genellikle ERP kayıtları oluyor. Elektronik etikette ise sistemin kendisi kayıt tutuyor: hangi ürüne, hangi tarihte, hangi fiyatın gönderildiği. Doğru kurgulanmış bir ESL kurulumunda fiyat geçmişi yalnızca bir hesaplama girdisi değil, aynı zamanda delil.

Bu, ESL'nin az konuşulan ama somut bir faydası. Karşılığında teklif aşamasında sorulması gereken şey de belli: kayıtlar ne kadar süre saklanıyor, dışa aktarılabiliyor mu, ve kim ne zaman değiştirdi bilgisi tutuluyor mu? Yetkilendirme ve değişiklik kaydı yazısı bu tarafı ayrıntılandırıyor.

Kağıtta kolay, elektronikte veri sorusu

Kağıt etiket düzeninde bu kural genellikle merkez ofisin sorunudur: kampanya listesi hazırlanırken önceki fiyat ERP'den bakılır, etikete basılır, iş biter. Etiket "aptal" bir çıktıdır.

Elektronik etikette durum değişir. Etiket, yazılımın kendisine gönderdiğini gösterir. Yani sorunun yeri kayar: etiket yönetim yazılımı, önceki fiyatı nereden alacak?

Üç olasılık vardır ve üçünün maliyeti farklıdır:

1. ERP hesaplayıp gönderir. En temiz çözüm. Kampanya kaydında "gösterilecek önceki fiyat" alanı bulunur, etiket yazılımı bunu olduğu gibi basar. ERP tarafında geliştirme gerekebilir.
2. Etiket yazılımı fiyat geçmişini tutar. Bazı ESL platformları gönderilen her fiyatı tarihçesiyle saklar ve on günlük en düşüğü kendisi hesaplar. Bu yetenek varsayılan değildir — teklif aşamasında sorulmalıdır. Çabuk bozulan kategorilerde ise hesabın on günlük pencereye değil bir önceki fiyata bakması gerektiğini ayrıca doğrulayın.
3. Hiçbiri. Önceki fiyat elle girilir. Yüz ürün için sorun değil, on bin ürün için sürdürülemez ve hata kaynağıdır.

Teklif sürecinde sorulacak somut soru: "Sisteminiz her ürün için gönderilen fiyatların tarihçesini saklıyor mu? Saklıyorsa kaç gün geriye dönük ve bu veriye şablondan erişilebiliyor mu?"

Şablon tarafı

İndirim şablonu, normal şablondan üç noktada ayrılır:

• İki fiyat alanı. Önceki fiyat genellikle üzeri çizili ve küçük, indirimli fiyat büyük.
• Vurgu rengi. Kırmızı destekleyen (BWR ve üstü) etiketlerde indirim alanı kırmızıyla ayrışır. Yalnızca siyah-beyaz etikette bu ayrım tersine kontrastla (siyah zemin, beyaz yazı) yapılır — okunabilirliği düşürebilir, örnek baskıyla test edin.
• Geçerlilik tarihi. Kampanya bitiş tarihi alanı; kampanya bitiminde etiketin otomatik olarak normal şablona dönmesi beklenir.

Son madde önemlidir. Kampanya bitiş otomasyonu yoksa, kampanya sonrası indirim etiketinin rafta kalması fiyat uyuşmazlığı yaratır — ve bu, ESL'nin çözmesi beklenen sorunun ta kendisidir. Sistemin zamanlanmış (tarih/saat bazlı) şablon değişimini desteklediğini teyit edin.

Renk seçiminin mevzuatla ilişkisi

Renk yeteneği çoğu zaman estetik bir tercih gibi sunulur. İndirim yoğun çalışan bir perakendecide ise operasyonel bir karardır:

• Siyah-beyaz (BW): İndirim vurgusu zayıf, kampanya iletişimi sınırlı. Depo, arşiv ve fiyat değişimi seyrek olan kategoriler için yeterli.
• BWR (kırmızı): Türkiye perakendesinde fiilî standart. İndirim, kampanya ve uyarı vurgusunu karşılar.
• BWRY / 5 renk: Kategori kodlaması, alerjen uyarısı, çoklu kampanya tipi ayrımı gerektiren senaryolarda anlamlı. Yenileme süresi ve pil tüketimi artar.

Katalogdaki modelleri renk yeteneğine göre ürün kataloğundan filtreleyebilirsiniz.

Kampanya bitişi, başlangıcından daha çok atlanıyor

İndirim başlangıcı planlanıyor; bitişi genellikle planlanmıyor. Oysa kampanya şablonu geri alınmazsa indirim bittiği hâlde indirimli görünen etiketler kalıyor ve bu durum, başlangıçtaki bir hatadan çok daha uzun süre fark edilmeden yaşayabiliyor — kimse "indirim neden hâlâ görünüyor?" diye şikâyet etmiyor.

Kurulumdan önce netleştirin: kampanya şablonuna geçiş ERP'deki bir alana bakarak otomatik mi oluyor, yoksa birinin elle seçmesi mi gerekiyor? Elle seçiliyorsa geri alma da elle olacak demektir ve bu, unutulmaya açık tek adımdır.

Aynı bağlamda birim fiyat da unutuluyor: satış fiyatı düşüp birim fiyat eski değerinde kalırsa etiket kendi içinde çelişir. Ayrıntısını birim fiyat ne zaman zorunlu yazısında ele aldık.

Zamanlama da mevzuatın konusu

Rafta duran etiket, o an geçerli olan fiyatı göstermek zorunda; sistemin hâlâ güncelliyor olması bu yükümlülüğü ertelemiyor. Bunun operasyonel karşılığı net: indirim saat 09:00'da başlıyorsa park 09:00'da güncellenmiş olmalı, o saatte güncellenmeye başlanmamalı.

Parkın toplam güncelleme süresini kendi rakamlarınızla güncelleme hızı simülatöründe görüp takvimi geriye doğru kurabilirsiniz.

Kontrol listesi

1. Önceki fiyat verisi hangi sistemden geliyor? (ERP / etiket yazılımı / elle)
2. Fiyat geçmişi kaç gün saklanıyor? En az 10 gün mü? Kayıtlar denetimde kullanılmak üzere dışa aktarılabiliyor mu?
3. Önceki fiyat hesabı kategori bazında ayrışabiliyor mu? (çabuk bozulan mallarda ve hizmetlerde ölçü farklı)
4. İndirim şablonunda önceki fiyat, indirimli fiyat ve geçerlilik tarihi alanları var mı?
5. Kampanya bitişinde şablon otomatik dönüyor mu? Zamanlama saat bazında mı, gün bazında mı?
6. Seçilen etiketin renk yeteneği indirim vurgusunu taşıyor mu?
7. Kampanya güncellemesi tüm mağazalarda ne kadar sürede tamamlanıyor? Kısmi başarısızlık raporlanıyor mu?

Fiyat etiketi mevzuatının genel çerçevesi için Fiyat Etiketi Yönetmeliği'ne göre elektronik raf etiketi yazısına bakın.

Bu kuralın hangi değişiklikle bugünkü hâlini aldığını, Resmî Gazete tarihi ve sayısıyla mevzuat radarında görebilirsiniz.