Karekod artık yönetmelikte tanımlı — raf etiketindeki QR'dan farkı ne?

Kare kod perakendede yıllardır kullanılıyor ama Fiyat Etiketi Yönetmeliği'nde bir karşılığı yoktu. 11 Ekim 2025 değişikliğiyle bu değişti: yönetmeliğin tanımlar maddesine karekod girdi.

Tanım dar ve amaca bağlı:

"Karekod: Fiyat listesine erişimi sağlayan görseli"

Bu tek satır, karekodun mevzuattaki yerini de sınırlıyor. Yazının konusu bu sınırın nerede olduğu — çünkü elektronik raf etiketi tarafında sık karıştırılan iki ayrı şey var.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir.

Tanımın kapsamı: fiyat listesine erişim

Yönetmelik karekodu genel bir bilgi taşıyıcısı olarak tanımlamıyor. Tanım açıkça fiyat listesine erişim işlevine bağlı. Yani mevzuat anlamında karekod, müşterinin okutunca fiyat listesini gördüğü görsel.

Buna bağlı olarak 8. maddede yiyecek ve içecek hizmeti sunulan yerlerde fiyat listelerinin karekodla da gösterilebileceği düzenlendi. Uygulamada bunun karşılığı, masadaki karekodun menüye açılması.

Kritik koşul da burada: tüketici talep ederse fiyat listesinin ayrıca verilmesi zorunlu. Yani karekod basılı listenin yerini tümüyle alamıyor, alternatif olarak sunulabiliyor. Telefonu olmayan ya da kullanmak istemeyen müşteriye basılı liste verilmek zorunda.

Raf etiketindeki QR bundan farklı

Elektronik raf etiketlerinde de QR kod basılabiliyor ve bu, yukarıdaki karekodla aynı şey değil.

Raf etiketindeki QR genellikle başka işler için kullanılıyor: ürün detay sayfası, içerik ve alerjen bilgisi, kullanım kılavuzu, tazelik takibi ya da personel tarafında stok işlemleri. Bunların hiçbiri "fiyat listesine erişim" değil.

Ayrım pratikte şu sonucu doğuruyor: raf etiketine QR koymak, zorunlu bilgileri etiket üzerinde göstermekten kurtarmıyor. Üretim yeri, ayırıcı özellik, tüm vergiler dahil satış fiyatı ve birim fiyat etiketin kendisinde okunabilir olmak zorunda. QR bir ek katman; yerine geçen bir çözüm değil.

Bu, teklif görüşmelerinde ara sıra karşılaşılan bir iddiayı da geçersiz kılıyor: "küçük ekranda alan yetmiyorsa QR koyalım, detay orada olsun." Zorunlu alanlar için bu yol kapalı. QR'ın etiket üzerindeki teknik tarafı ve okunabilirlik sınırları için barkod ve QR kod etiket üzerinde yazısına bakabilirsiniz.

Karekod ile barkod aynı şey değil

Yönetmelik karekodu tanımlarken barkoda dokunmuyor ve ikisinin işlevi zaten ayrı. Barkod ürünü tanımlıyor: kasada okutuluyor, stok kaydına bağlanıyor, personel tarafında çalışıyor. Karekod ise yönetmeliğin tanımına göre müşteriyi fiyat listesine götürüyor.

Bu ayrım etiket şablonunda da karşılığını buluyor. Barkodun etikette bulunması operasyonel bir tercih — bazı işletmeler raf sayımını hızlandırmak için istiyor. Karekod ise müşteriye dönük bir yüzey ve okunma mesafesi, boyutu, çevresindeki boşluk buna göre ayarlanmalı.

"Fiyat listesine erişim" teknik olarak ne gerektiriyor?

Tanım, karekodun okutulduğunda fiyat listesine ulaştırmasını istiyor. Bu basit görünen cümlenin uygulamada üç karşılığı var.

Erişim engelsiz olmalı. Uygulama indirmeyi, üyelik açmayı ya da giriş yapmayı gerektiren bir akış, fiyat listesine erişim sayılmakta zorlanır. Kod doğrudan listeye açılmalı.

Adres kalıcı olmalı. Karekod basıldıktan sonra arkasındaki adresin değişmesi, kodu çalışmaz hâle getiriyor. Menü yenilendiğinde adresin değil içeriğin değişmesi gerekiyor; bu, kurulum aşamasında verilen bir karar.

Liste güncel olmalı. Karekodun arkasındaki sayfa, fiyatın değiştiği sistemle aynı kaynağa bağlı değilse, gecikme bir uyuşmazlık kaynağı hâline geliyor.

Restoran ve kafede ne değişiyor?

Yiyecek-içecek tarafında karekodlu menü zaten yaygındı; değişiklik bunu mevzuata bağladı ve bir güvence ekledi. İşletme açısından üç maddelik bir kontrol listesi çıkıyor:

1. Karekod okutulduğunda fiyat listesine ulaşılmalı — kampanya sayfasına ya da uygulama indirme ekranına değil.
2. Basılı liste talep edildiğinde verilebilmeli; bu, stokta basılı liste bulundurmayı gerektiriyor.
3. Listedeki fiyatlar güncel olmalı. Karekodun arkasındaki sayfa güncellenmeden fiyat değiştiğinde ortaya çıkan uyuşmazlık, kağıt menüdekiyle aynı sonucu doğuruyor.

Üçüncü madde dijital gösterimin asıl faydasının çıktığı yer: fiyat merkezden değiştiğinde hem karekodun arkasındaki liste hem varsa ekranlar aynı kaynaktan güncelleniyor. Sektörün kurulum tarafı için restoran ve kafede etiket kullanımı yazısına bakın.

Etiket tarafında yapılacaklar

Karekod tanımı doğrudan raf etiketi şablonunu değiştirmiyor ama iki maddeyi teyit etmeyi gerektiriyor.

Şablonda QR alanı varsa nereye gittiği belgelenmeli. Denetimde "bu kod neye açılıyor" sorusunun yanıtı hazır olmalı ve bu adresin uzun süre çalışır kalması gerekiyor.

QR, zorunlu alanların yerini almamalı. Alan sıkışıyorsa çözüm QR değil, ekran boyutu ya da şablon düzeni. Zorunlu alanların seçtiğiniz boyutta okunabilir biçimde sığıp sığmadığını şablon simülatöründe gerçek ölçüyle deneyebilir, kapsamınıza göre hangi alanların gerektiğini mevzuat uyum denetçisinden çıkarabilirsiniz.

Uygun çözümü birlikte belirlemek için ihtiyaç analiziyle başlayıp teklif isteyebilirsiniz.

Değişikliğin künyesi ve etkilediği diğer maddeler mevzuat radarında.